2010s,  CINEMA,  REVIEWS

Sleeping Beauty (2011) ή Η Ωραία Κοιμωμένη του Freud – Κριτική Ταινίας

Σκηνοθεσία: Julia Leigh

Σε σκηνοθεσία και σενάριο της Julia Leigh, το Sleeping beauty παρουσιάζει την «Ωραία Κοιμωμένη» κατά Freud, για να καταλήξει να εισέλθει βαθύτερα στις ανθρώπινες σεξουαλικές επιθυμίες. Συνθέτοντας ένα weird, σύγχρονο παραμύθι, που πιο πολύ θυμίζει αναγεννησιακό πίνακα ζωγραφικής, παρά ένα κλασικό ιδεαλιστικό, παραμυθένιο κόσμο, η Julia Leigh χειραγωγεί άψογα τον θεατή της, χωρίς εκείνος να το καταλαβαίνει απόλυτα.

Η ατμόσφαιρα διακατέχεται από μια διάχυτη σεξουαλικότητα, σχεδόν σε κάθε σεκάνς, η οποία πλαισιώνεται κυρίως από ωμότητα και ψυχρότητα, κρατώντας τον θεατή σε απόσταση, στο μεγαλύτερο τμήμα του έργου. Τα χρώματα και οι φωτισμοί, ιδιαίτερα στα ανδρικά πρόσωπα, δημιουργούν μια απέχθεια απέναντί τους, στρέφοντας την προσοχή στους γυναικείους χαρακτήρες και περισσότερο στην πρωταγωνίστρια, Lucy, ακόμα κι αν αυτή λειτουργεί εντελώς παθητικά. H παθητικότητα αυτή, σε συνδυασμό με την απουσία κινήτρων καθ’ όλη τη διάρκεια της ταινίας, καθιστούν τη Lucy έναν μυστηριώδη χαρακτήρα, που δεν ανοίγει ποτέ τα χαρτιά του κοινό, αποδεικνύοντας ότι το θέμα της ταινίας δεν είναι η ίδια και ο χαρακτήρας της, αλλά οι σκοπιμότητες που εξυπηρετεί. Σε ανάλογο πλαίσιο, κυμαίνονται και οι ανδρικοί χαρακτήρες, που εμφανίζουν μια πλήρη απολυτότητα στη στάση τους, σχεδόν τραγελαφική.

Τι σχέση έχει, όμως, όλη αυτή η στυλιζαρισμένη «αταξία» με τον Freud; Μεμονωμένα καμία, σαν σύνολο, όμως, όλο το έργο εξυπηρετεί το πρώτο στάδιο της ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης όπως είχε περιγραφεί από τον Freud, παρομοιάζοντας την πορεία του με τον τρόπο ζωής της Lucy. Η «αθωότητα» του σταδίου δείχνει να τηρείται τόσο σε λεκτικό επίπεδο (“Your vagina will not be penetrated”, “Your vigina is a temple”[1]), όσο και εικοκλαστικό (δεν υπάρχει σχεδόν καμία σκηνή σεξουαλικών περιπτύξεων σε όλη την ταινία). Η μόνη σεκάνς που σπάει τον κανόνα είναι η εναρκτήρια, στην οποία φαίνεται η διείσδυση μέσω του στόματος[2], που αποτελεί ουσιαστικά και το πρώτο στάδιο ψυχοσεξουαλικής ανάπτυξης.

Παρότι η ταινία αναλώνεται σε μια σειρά ανακυκλούμενων σεκάνς και μεγάλης στασιμότητας, η σκοπιμότητα των χαρακτήρων δείχνει να διαφοροποιείται, καθώς πλησιάζει προς το τέλος. Συνθέτοντας έναν κόσμο γεμάτο παραπομπές στο πρώτο στάδιο της θεωρίας του Freud, ακόμα κι όταν αυτό ελαφρώς αποτύχει (αναφορές σε κάπνισμα, ο αλκοολικός Birdmann, κ.α.), η Leigh προσθέτει στον κόσμο της και την σημασία των δύο φύλων, αφήνοντας τις προσωπικές της σπόντες για τα βαθύτερα αίτια μιας ομοφυλοφιλικής κατάληξης. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, που όλες οι σεκάνς στις οποίες πρωταγωνιστούν γυναίκες, εκτονώνουν από τον θεατή την ένταση και το μίσος που του έχουν αποδοθεί μέσω όλου του υπόλοιπου πιο «φαλλοκρατικού» έργου.

Σκηνοθετικά, η Leigh χρησιμοποιεί μια αντιθετική «φόρμα» δημιουργώντας απόλυτα συμμετρικά πλάνα που παραπέμπουν στο Eyes wide shut (1999) του Stanley Kubrick αλλά με καλούπι ένα σύγχρονο παραμύθι. Επιρροές από Salò ή 120 days of Sodom (1975) του Pier Paolo Pasolini, Lost highway (1997) του David Lynch και The cook, the thief, his wife and her lover (1989) του Peter Greenaway, δηλώνουν επίσης το παρόν σε μικρότερο ποσοστό, τόσο στα πλάνα όσο και στη σινεγραφία, αναβαθμίζοντας έτσι την αισθητική του έργου.

Παρότι οι προθέσεις της Leigh δείχνουν να εκπληρώνονται πλήρως, με την σκηνοθέτη να υπόσχεται αινιγματικότητα και σεξουαλικότητα και να τα τηρεί και τα δύο, η απόλυτα στοχευμένη χωρίς περιθώρια αμφισβήτησης ματιά της, καθιστά το έργο ένα weird, μοντέρνο, ψυχαναλυτικό παραμύθι, που δεν μπορεί να ξεφύγει από το περιορισμένο εύρος του, και την ελλειπή ανάπτυξη των χαρακτήρων του.

[1] Μτφ.: «Ο κόλπος σου δεν πρόκειται να παραβιαστεί», «Ο κόλπος σου είναι ένας ναός»

[2] Στάδιο πρώτο ή στοματικό: Το άτομο βιώνει την απόλαυση με τη χρήση του στόματός του (θηλασμός, κλπ). Προβληματικό στάδιο μπορεί να οδηγήσει το άτομο στην μετέπειτα ζωή του να υιοθετήσει άλλες «στοματικές» συμπεριφορές (εθισμός στο κάπνισμα, αλκοόλ, ναρκωτικά, νευρικές κινήσεις με το στόμα, κ.α.).


Νικόλ Φιλιπποπούλου

Νικόλ Φιλιπποπούλου

90s-kid-Vol. I, φοιτήτρια κτηνιατρικής, περήφανη μητέρα τεσσάρων σκύλων και φανατική της Cate Blanchett. Δηλώνει μια εκ των μεγαλύτερων φαν του David Lynch και του Darren Aronofsky, ενώ συχνά πυκνά της αρέσει να χάνεται στον κόσμο των σουρεαλιστικών ταινιών. Το σινεμά μπήκε από πολύ νωρίς στην ζωή της με την βοήθεια του Tim Burton και, παρά του νεαρού της ηλικίας της, έχει παρακολουθήσει εκατοντάδες ταινίες, με προσωπική συλλογή που ξεπερνάει τις 500++. Εάν ήταν κινηματογραφική ηρωίδα σίγουρα θα ήταν ένας συνδυασμός της Nina Seyrous του Μαύρου Κύκνου και του Κοριτσιού με το Τατουάζ. Στον ελεύθερο της χρόνο εκτός από ταινίες, ακούει μανιωδώς soundtracks και πορώνεται με τη μουσική, συγγράφει κριτικές, ασχολείται με τη φωτογραφία και συλλέγει φωτογραφικό υλικό του Michael Fassbender.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *