2010s,  CINEMA,  REVIEWS

Η Εσωτερική Δύναμη του Shame Μέσα από τις Ψυχρές Εικόνες του – Κριτική Ταινίας

Σκηνοθεσία: Steve McQueen

Τοποθετημένο στην «γκρίζα», «παγωμένη» κι άψυχη καθημερινότητα μιας μεγαλούπολης, το Shame ακολουθεί τη ζωή ενός νυμφομανούς, αλλά φαινομενικά επιτυχημένου επιχειρηματία, περιβάλλοντας με εικόνες μια ιστορία ωμότητας και συναισθηματικής έντασης, ταυτόχρονα. Χωρίς να χαρίζει ελπίδα, αισιοδοξία ή θετική διάθεση το φιλμ στέκεται αυστηρά κατακριτέο στη σύγχρονη αστική νοοτροπία, χτίζοντας με αυτά τα «υλικά» μια καταπιεστική κόλαση γύρω από τους χαρακτήρες του, για να τα χρησιμοποιήσει, στη συνέχεια, για την εσωτερική επανάστασή τους.

Όπως στον Γυμνό του Mike Leigh, έτσι και στο Shame οι ήρωες υποτάσσονται στα πάθη τους μπροστά στο φακό κι ενσαρκώνουν επίγεια «φαντάσματα» του παρελθόντος, προσπαθώντας να ικανοποιήσουν μόνο τις σαρκικές ή υλικές τους ανάγκες. «Η πόλη τους είναι όμορφη», μια κοπέλα με υπέροχη φωνή ακολουθεί το όνειρό της να γίνει τραγουδίστρια, οι άνθρωποι παντρεύονται, χωρίζουν και φλερτάρουν και, μέσα σε όλα αυτά, «πειθαρχούν» σε μια κοινωνία προσωπείων με την ρουτίνα που εκείνη τους υποβάλλει. Πίσω από αυτά τα άψυχα, επιφανειακά και στρατευμένα προσωπεία, ωστόσο, βρίσκονται καλά κρυμμένα συναισθήματα κι εμπειρίες, που οι ίδιοι προτίμησαν να αφήσουν πίσω, για να γίνουν μέλη μιας κοινωνίας «φυσιολογικών» ανθρώπων, με δουλειά, σπίτι, σεξ και οικογένεια, υποθάλποντας καλά το παρελθόν και περιφερόμενοι στην πόλη τους ως «εκπαιδευμένα», τυποποιημένα ρομπότ.

Η κάμερα του Steve McQueen, ήδη από τα πρώτα πλάνα προβάλλει, πολύ όμορφα μονταρισμένα, επαναλαμβανόμενα μοτίβα της καθημερινότητας του κεντρικού ήρωα Brandon, μιας ενσάρκωσης της τυποποίησης, δια μέσου των γρήγορων ρυθμών ζωής της μεγαλούπολης.  Με την άφιξη της αδερφής του, Sissy, η τακτοποιημένη και στυλιζαρισμένη ζωή του εξέρχεται από αυτή την ουτοπική σφαίρα και το παρελθόν κρούει έντονα τη θύρα. Τίποτα δεν μπορεί να παραμένει θαμμένο χωρίς να αφήνει τα σημάδια του στο χρόνο και μάλιστα η άρνηση του προβλήματος, μπορεί να έχει ισχυρότερες συνέπειες όταν το πρόβλημα ξαναβγεί στη φόρα.

Παρότι οι δύο ήρωες μεγάλωσαν με διαφορετικές αρχές αλλά σε κοινούς άξονες και κατευθύνσεις, η δυσλειτουργία της κλασικής οικογένειας δείχνει να χαρακτηρίζει την ανατροφή των δύο αδερφών, αλλά και να αποτυγχάνει σε επίπεδο μαζικό, μιας και η απουσία συναισθήματος στην μεγαλούπολη απομακρύνει τον άνθρωπο από τον «άνθρωπο» και τον εξοικειώνει με το «πρόσωπο». Ωστόσο, ο Steve McQueen δεν αναπτύσσει την προβληματική του μόνο στη γενικευμένη φύση της, αλλά την εξειδικεύει, παρουσιάζοντας το ίδιο πρόβλημα μέσα από τις διαφορετικές οπτικές γωνίες, των δύο χαρακτήρων του. Για τον Brandon, κάθε αγκαλιά είναι σπατάλη, κάθε τηλεφώνημα χαμένος χρόνος και κάθε συζήτηση δεδομένη, κρατώντας την τυπική απόσταση που αρμόζει για έναν «άντρα» της υψηλής κοινωνίας από την «γυναίκα», αποτυχημένη αδερφή του. Η Sissy, από την πλευρά της, παρότι μάχεται με τους εσωτερικούς της δαίμονες να επιβιώσει σε ένα σύστημα αυτοματοποιημένης περιθωριοποίησης ανθρώπων σαν αυτή, ζει την κάθε μέρα της «σαν αν μην υπάρχει αύριο» και σκορπίζει στον περίγυρό της συναισθήματα. Σε αντίθεση με τον Brandon, είναι ο άνθρωπος που έμαθε να νιώθει, να μοιράζεται και να συν-αισθάνεται ως η μόνη λύση να εξέλθει από τον ασφυκτικό κλοιό του παρελθόντος που την πνίγει σε κάθε της βήμα. Όμως για ένα σύστημα που μόνο του ωθεί τα «παιδιά» του να παραδίδονται στα πάθη και τις αδυναμίες τους, η Sissy μάλλον αποτελεί μια φειδωλή ουτοπία.

Γεμίζοντας το φιλμ του με εικόνες ωμές, χωρίς ίχνος ελπίδας ή ανθρωπιάς, ο Steve McQueen εφαρμόζει μέχρι και στο climax το «αι αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα», προσφέροντας στον θεατή την λύτρωση που επιθυμεί κρυφά, εσωτερικά και… ψυχρά. Γιατί μπορεί η βροχή στην καρδιά του χειμώνα να μην είναι κάτι ασυνήθιστο για τους κατοίκους της μεγαλούπολης, όμως η βροχή στην τελική σεκάνς του έργου εκτονώνει δάκρυα, ένταση και πόνο, απελευθερώνοντας τους ήρωες από τα πάθη τους και παραδίδοντάς τους επιτέλους την αιώνια εξιλέωση που αναζητούσαν.

 

Νικόλ Φιλιπποπούλου

90s-kid-Vol. I, φοιτήτρια κτηνιατρικής, περήφανη μητέρα τεσσάρων σκύλων και φανατική της Cate Blanchett. Δηλώνει μια εκ των μεγαλύτερων φαν του David Lynch και του Darren Aronofsky, ενώ συχνά πυκνά της αρέσει να χάνεται στον κόσμο των σουρεαλιστικών ταινιών. Το σινεμά μπήκε από πολύ νωρίς στην ζωή της με την βοήθεια του Tim Burton και, παρά του νεαρού της ηλικίας της, έχει παρακολουθήσει εκατοντάδες ταινίες, με προσωπική συλλογή που ξεπερνάει τις 500++. Εάν ήταν κινηματογραφική ηρωίδα σίγουρα θα ήταν ένας συνδυασμός της Nina Seyrous του Μαύρου Κύκνου και του Κοριτσιού με το Τατουάζ. Στον ελεύθερο της χρόνο εκτός από ταινίες, ακούει μανιωδώς soundtracks και πορώνεται με τη μουσική, συγγράφει κριτικές, ασχολείται με τη φωτογραφία και συλλέγει φωτογραφικό υλικό του Michael Fassbender.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *